Στην Κωνσταντινούπολη βρίσκεται Βυζαντινό μνημείο (σήμερα γνωστό με το όνομα Μουσείο Χώρας) στο οποίο σώζονται πανέμορφα ψηφιδωτά και τοιχογραφίες με έντονα χρώματα και φυσική έκφραση των προσώπων.
Η Μονή της Χώρας υπήρξε Βυζαντινό Χριστιανικό Μοναστήρι (Ἐκκλησία του Ἅγιου Σωτῆρος ἐν τῃ Χώρᾳ). «Χωρίον» ή «Χώρα» σύμφωνα με τους Βυζαντινούς ήταν η πεδινή γη που βρισκόταν εκτός των χερσαίων τειχών και η ονομασία της Μονής οφείλεται μάλλον στην ύπαρξη παλαιότερου ναού έξω από τα τείχη του Κωνσταντίνου Α'. Όταν ο Θεοδόσιος Β΄ έχτισε τα νέα τείχη της Κωνσταντινούπολης, η Μονή διατήρησε τον παραδοσιακό προσδιορισμό «εν τη Χώρα», παρά το γεγονός πως ανήκε στον περίβολο των οχυρώσεων.
Κατά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως η Μονή συλήθηκε από τους Οθωμανούς και μετά από λίγα χρόνια μετατράπηκε σε Οθωμανικό τέμενος (Καριγιέ Τζαμί) με αποτέλεσμα την καταστροφή αρκετών ψηφιδωτών και τοιχογραφιών.
Εκκλησία της Χώρας, Κωνσταντινούπολη, Τουρκία, 1903
Brooklyn Museum Archives, Goodyear Archival Collection
Κατά τα έτη 1948-1958 έγινε αναστήλωση του μνημείου και έκτοτε λειτουργούσε ως μουσειακός χώρος, όμως με απόφαση του Τουρκικού Ανώτατου Δικαστηρίου το έτος 2019 και την έκδοση ΦΕΚ στις 21-08-2020, μετατράπηκε σε τζαμί με ημερομηνία έναρξης ως χώρος λατρείας την 23-02-2024.
Λιθογραφία της Μονής της Χώρας από το βιβλίο του Α. Γ. Πασπάτη (1877)
{Δείτε: Η Μονή της Χώρας, κατά τον Α. Γ. Πασπάτη (1877) | Περί Ιστορίας https://papapolyviou.com/2020/08/22/i-moni-tis-choras-kata-ton-a-g-paspati/ }
Διαβάζουμε στη σχετική ανάρτηση του καθηγητή κ. Πέτρου Παπαπολυβίου: "Η είδηση για τη μετατροπή του ιστορικού ναού της Μονής της Χώρας με τις μοναδικού κάλλους βυζαντινές τοιχογραφίες σε τζαμί προκαλεί θλίψη και αγανάκτηση. Ας σκεφτούμε όλοι και όλες, ειδικά όσοι ασχολούνται με τον πολιτισμό, ή δηλώνουν ή καμώνονται πως νοιάζονται για αυτόν, τη σπάνια ωραιότητα των τοιχογραφιών της Μονής, για να αντιληφθούμε στην έκτασή της τη βαρβαρότητα της απόφασης του καθεστώτος Ερντογάν. Κι ας φανταστούμε τον Παντοκράτορα με τον Θ. Μετοχίτη, καλυμμένο με τα σεντόνια και τις μπούρκες της πολιτιστικής / θρησκευτικής αισθητικής του Ερντογάν, μεσούντος του 21ου αιώνος… Ένα ακόμη φρικτό πολιτιστικό έγκλημα ενός παρανοϊκού.
Αντί άλλων σχολίων παραθέτω την περιγραφή της Μονής της Χώρας από το βιβλίο του Α. Γ. Πασπάτη, «Βυζαντιναί μελέται, τοπογραφικαί και ιστορικαί, μετά πλείστων εικόνων, Κωνσταντινούπολη 1877», σσ. 326-332.
Ο συγγραφέας, Αλέξανδρος Πασπάτης, ήταν γιατρός και σημαντικός λόγιος της Κωνσταντινούπολης του 19ου αιώνα, γεννημένος στη Χίο το 1814, που είχε αιχμαλωτιστεί και πουληθεί ως σκλάβος, οκτάχρονο παιδί, μετά τις σφαγές στη γενέτειρά του.
Η Σφαγή στη Χίο, Eugène Delacroix - 1824
Αξίζει να διαβάσετε την ιστορία της Μονής της Χώρας, όπως την περιγράφει, αλλά και την περιγραφή του «μωσαϊκού» και των εικόνων του, που τις χαρακτηρίζει «τις ωραιότερες των σωζομένων βυζαντινών εικόνων». Από την τοπογραφία σημειώνω την εγγύτητά της Μονής, «μερικά βήματα» κατά τον Πασπάτη, από τη μοιραία Κερκόπορτα…"
