Άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης
Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης έζησε κατά τα χρόνια του Λικινίου, καταγόταν από τα Ευχάιτα και κατοικούσε κοντά στην Ηράκλεια του Πόντου. Ξεχώριζε από τους άλλους ανθρώπους ως προς την ψυχική ωραιότητα, τη σωματική ωριμότητα και την ισχύ των λόγων του, γι’ αυτό και όλοι προσπαθούσαν να γίνουν φίλοι του. Αυτά άκουσε και ο Λικίνιος και αποφάσισε να τον προσεγγίσει, αν και πληροφορήθηκε ότι ήταν Χριστιανός, επομένως δεν τιμούσε τους «θεούς» του. Έτσι, έστειλε ανθρώπους του να οδηγήσουν τον Άγιο κοντά του. Επιστρέφοντας οι απεσταλμένοι του τού είπαν τα λόγια του Μεγαλομάρτυρος, ότι δηλαδή είναι καλύτερα να μεταβεί κοντά του ο ίδιος ο Λικίνιος με τους «θεούς» του. Ο Λικίνιος χωρίς να καθυστερήσει μετέβη στην Ηράκλεια.
Ο Άγιος Θεόδωρος πληροφορήθηκε από τον Θεό ότι θα κατέφθανε ο Λικίνιος και όταν έμαθε ότι πλησίαζε, ανέβηκε στο άλογό του και τον προϋπάντησε, προσφέροντάς του τις αρμόζουσες τιμές. Ο Λικίνιος ασπάστηκε τον Θεόδωρο και αφού εισήλθαν μαζί στην πόλη, κάθισε σε ψηλό κάθισμα και προέτρεπε τον Άγιο να προσφέρει θυσίες στους «θεούς» του.
Ο Άγιος Θεόδωρος προφασίστηκε ότι επιθυμούσε να τιμήσει τους «θεούς» στο σπίτι του και ζήτησε από τον Λικίνιο να του παραχωρήσει τα χρυσά και ασημένια αγάλματα των πιο σημαντικών «θεοτήτων». Κατά τα μεσάνυκτα, αφού πήρε τα αγάλματα, τα συνέτριψε και το χρυσάφι και το ασήμι τα παρείχε για τις ανάγκες των φτωχών.
Μετά από λίγες ημέρες ο Μαξέντιος ο Κομενταρήσιος είπε πως είδε κάποιον φτωχό να κρατά στα χέρια του το κεφάλι της θεάς Αρτέμιδος.
Αμέσως συνελήφθη ο Άγιος Θεόδωρος, μετά από διαταγή του Λικινίου και άρχισαν τα βασανιστήρια. Αφού τον ξεγύμνωσαν, τον είλκυαν από τα χέρια και τα πόδια του και τον ράπισαν επτακόσιες φορές στη ράχη με μαστίγιο από νεύρα βοδιών. Επίσης, ο Άγιος δέχτηκε πενήντα μαστιγώματα στην κοιλιά και κτυπήματα στους τένοντες από μολύβδινες σφαίρες. Έπειτα έξεσαν το σώμα του, τον κατέκαψαν με λαμπάδες, έτριψαν τις πληγές του με όστρακα και τον έριξαν στη φυλακή ασφαλίζοντας τα πόδια του πάνω σε ξύλινη βάση. Εκεί παρέμεινε απομονωμένος για επτά μέρες και μετά τον οδήγησαν έξω και τον σταύρωσαν. Όπως ήταν σταυρωμένος τον τραυμάτισαν με περόνη στα γεννητικά όργανα. Γύρω από τον σταυρό βρίσκονταν παιδιά τα οποία τόξευαν τον Άγιο Θεόδωρο στοχεύοντας στο πρόσωπο και κυρίως στα μάτια του, καταφέρνοντας να τα βγάλουν. Άλλοι έκαναν βαθιές τομές στο σώμα του και τον εγκατέλειψαν σ’ αυτή την κατάσταση. Ο Λικίνιος πέρασε το βράδυ από το σημείο της σταύρωσης και νόμισε ότι είχε πεθάνει, έτσι τον εγκατέλειψε.
Κατά τη διάρκεια της νύκτας εμφανίστηκε Άγγελος Κυρίου και έλυσε τα δεσμά του Αγίου Θεοδώρου και κατέστη υγιής, οπότε άρχισε να υμνεί τον Θεό με ύμνους και ψαλμωδίες.
Όταν ξημέρωσε, ο Λικίνιος διέταξε κάποιους να σηκώσουν το νεκρό, κατ’ εκείνον, σώμα του Αγίου και να το ρίξουν στη θάλασσα. Όταν έφθασαν στο σημείο οι απεσταλμένοι και είδαν ότι ο Άγιος ανέπνεε και ότι ήταν υγιής, πίστεψαν στον Χριστό περίπου ογδόντα πέντε άντρες και μαζί μ’ εκείνους άλλοι τριακόσιοι στρατιώτες οι οποίοι στάληκαν, για να οδηγήσουν πίσω τους πρώτους ογδόντα πέντε, όπως εξήγησε ο ανθύπατος Κέστης.
Επειδή έβλεπε ο Λικίνιος ότι προκλήθηκε μεγάλη αναστάτωση στην πόλη, διέταξε να αποκεφαλιστεί ο Άγιος. Γύρω από το σημείο στάθηκαν πολλοί Χριστιανοί οι οποίοι εμπόδιζαν τους δήμιους. Μόλις ο Άγιος κατέπαυσε την οργή του πλήθους και προσευχήθηκε, υπέστη τον αποκεφαλισμό ολοκληρώνοντας τον δρόμο του μαρτυρίου.
Το σώμα του Αγίου μεταφέρθηκε από την Ηράκλεια στα Ευχάιτα, στο κτήμα του, όπως διέταξε ο Άγιος τον Αύγαρο, τον προσωπικό του γραμματέα. Ο Αύγαρος κατέγραψε κάθε λεπτομέρεια του μαρτυρίου του, αφού ήταν μαζί του σε κάθε σημείο της άθλησής του. (Πηγή: Agios Theodoros Karpasias | Εκκλησίες στον Αγιο Θεόδωρο Καρπασίας)
