"Στα παλιά εκείνα ηρωικά χρόνια, το Μεγάλο Κάστρο δεν ήταν ένα μπουλούκι σπίτια, μαγαζιά και στενοσόκακα, στριμωγμένα σ’ ένα ακρογιάλι της Κρήτης, μπροστά από ένα ακατάπαυστα αγριεμένο πέλαγο κι οι ψυχές που το κατοικούσαν δεν ήταν ακέφαλο ή πολυκέφαλο ρέμπελο τσούρμο από άντρες και γυναικόπαιδα που σπατάλευαν όλο τους τον αγώνα στις καθημερινές έγνοιες του ψωμιού, του παιδιού, της γυναίκας. Άγραφτη, αυστηρή τάξη τους κυβερνούσε, κανένας δε σήκωνε αντάρτικο κεφάλι στο σκληρό απάνω του νόμο. Κάποιος πάνω από το κεφάλι του έδινε προσταγές. Ολάκερη η πολιτεία ήταν ένα φρούριο, η κάθε ψυχή ήταν κι αυτή ένα φρούριο αιώνια πολιορκούμενο κι είχε καπετάνιο έναν Άγιο, τον Άγιο Μηνά, τον προστάτη του Μεγάλου Κάστρου …". (Απόσπασμα από την "Αναφορά στο Γκρέκο" του Νίκου Καζαντζάκη)
Εικόνα του 18ου αιώνα. Ο Άγιος Μηνάς με σκηνές του μαρτυρίου του. (Η εικόνα είχε αφαιρεθεί παράνομα από τον Μητροπολιτικό ναό του Αγίου Μηνά στο Ηράκλειο της Κρήτης, όμως εντοπίστηκε σε παράνομη δημοπράτηση στη Γερμανία και επαναπατρίστηκε)
Μηνάς ήταν το αρχικό του όνομα, σύμφωνα με την ιστορία η μητέρα του τον αποκαλούσε «Μένα» επειδή άκουσε μια φωνή να λέει αμίν. Minas (Μηνᾶς) είναι ο τρόπος με τον οποίο είναι γνωστός στα ελληνικά και τα αρμενικά, ενώ στα κοπτικά είναι γνωστός ως "Mīna" (مينا). Το όνομα αναφέρεται επίσης σε ένα αρχαίο αιγυπτιακό όνομα ενός βασιλιά Μένες. (Δείτε:Μηνάς της Αιγύπτου - Wikipedia) Υπηρέτησε στον Ρωμαϊκό στρατό, στο ιππικό τάγμα των Ρουταλικών, υπό τη διοίκηση του Αργυρίσκου. Η έδρα της μονάδας του ήταν στο Κοτυάειον (σημερινή Κιουτάχεια) της Μικράς Ασίας. Ο Διοκλητιανός και ο Μαξιμιανός διέταξαν διωγμό εναντίον των Χριστιανών από το 303 έως το 311 μ.Χ. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες διατάχθηκαν να συλλαμβάνουν και να τυραννούν τους Χριστιανούς προσπαθώντας να τους κάνουν να αλλαξοπιστήσουν. Αυτή ήταν και η πρώτη κρίσιμη στιγμή κατά την οποία ο Μηνάς κλήθηκε να πει "το μεγάλο ναι ή το μεγάλο όχι". Η πίστη του στον Χριστό νίκησε την κοσμική "σύνεση" και λογική. Ο Άγιος δεν άντεξε, πέταξε στη γη τη στρατιωτική του ζώνη απεκδυόμενος μ’ αυτόν τον τρόπο την ιδιότητα του στρατιώτη – διώκτη των Χριστιανών και διέφυγε στο παρακείμενο όρος. Εκεί ασκήτευε επί αρκετό διάστημα με νηστεία, αγρυπνία και προσευχή. Ώσπου (σε όραμα πριν από το μαρτύριό του) Μια φωνή από τον ουρανό φώναξε προς αυτόν: "Ευλογημένος είσαι, Μηνά, γιατί κλήθηκες και η ωραία ομορφιά του μυαλού σου φανερώθηκε από τη νεότητά σου μέχρι σήμερα. Και θα λάβεις στεφάνια άφθαρτα, όπως αυτά της Αγίας Τριάδας, εσύ που είσαι πρωτότοκος της αγάπης τους: ένα για την παρθενία σου και ένα για την υπομονή σου και ένα για το μαρτύριό σου. Και το μαρτύριό σου θα είναι μεγαλύτερο από τα μαρτύρια ενός πλήθους μαρτύρων και το όνομά σου θα τιμηθεί και πλήθη λαού θα έρθουν από κάθε μέρος της οικουμένης και θα καταφύγουν στην εκκλησία σου, που θα οικοδομηθεί στη γη τής Αιγύπτου και τα έργα δύναμης θα είναι φανερά και θαυμαστά πράγματα και σημεία και θεραπείες θα γίνουν μέσω του αγίου σου σώματος". {Δείτε περισσότερα με κλικ (εδώ) ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΗΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ}.
Έτσι, σε ηλικία πενήντα περίπου ετών, μετά από θεία αποκάλυψη ότι είχε φτάσει η ώρα του μαρτυρίου, κατέβηκε στην πόλη, σε μέρα ειδωλολατρικού πανηγυριού και με παρρησία, εν μέσω των μαινομένων ειδωλολατρών, ομολόγησε τον Χριστό ως τον ένα και αληθινό Θεό, μυκτηρίζοντας τα κωφά και αναίσθητα είδωλα. Συνελήφθη και σύρθηκε δερόμενος μπροστά στον Πύρρο, τον διοικητή της πόλεως. Εκεί, μιλώντας με θάρρος, αποκάλυψε το όνομά του, την καταγωγή του, το στρατιωτικό του παρελθόν και, φυσικά, διακήρυξε με τόλμη και αταλάντευτη επιμονή την πίστη του στον Χριστό. Ο Πύρρος, ευλαβούμενος στην αρχή την ηλικία και την ευκοσμία του, προσπάθησε με λόγια και υποσχέσεις, αλλά και με απειλές στη συνέχεια, να τον αποσπάσει από την πίστη του Χριστού. Όταν οι προσπάθειές του προσέκρουσαν στην σταθερή άρνηση του Αγίου, διέταξε να τον υποβάλουν σε ανυπόφορα βασανιστήρια. Οι δήμιοι τον μαστίγωσαν τόσο πολύ ώστε άλλαξαν δύο και τρεις φορές οι μαστιγωτές του. Τον κρέμασαν και τον έγδερναν μέχρι που άρχισαν να φαίνονται τα εσωτερικά όργανα του Αγίου. Έπειτα, σαν να μην έφθαναν αυτά, έτριβαν το καταπληγωμένο του σώμα με τρίχινο ύφασμα και στο τέλος τον έσερναν γυμνό και κατακρεουργημένο πάνω σε μεταλλικά αγκάθια. Όλα τα υπέμενε με γενναιότητα και καρτεροψυχία ο Μάρτυς του Χριστού. Τότε, απελπισμένος ο τύραννος, διέταξε και τον αποκεφάλισαν στις 11 Νοεμβρίου στις αρχές του 4ου αι. μ.Χ.. Οι στρατιώτες που εκτέλεσαν τον Μηνά έβαλαν φωτιά στο σώμα του για τρεις ημέρες, αλλά το σώμα παρέμεινε αλώβητο. Στη συνέχεια, η αδελφή του Μηνά δωροδόκησε τους στρατιώτες και κατάφερε να μεταφέρει το πτώμα. Επιβιβάστηκε σε ένα πλοίο με προορισμό την Αλεξάνδρεια, όπου τοποθέτησε το σώμα του σε μια εκκλησία. Όταν τελείωσε η εποχή των διωγμών, ο Πατριάρχης Μέγας Αθανάσιος της Αλεξάνδρειας είδε ένα όραμα ενός αγγέλου να εμφανίζεται σε αυτόν και να τον διατάζει να φορτώσει το σώμα του Μηνά σε μια καμήλα και να κατευθυνθεί προς την έρημο της Λιβύης. Σε ένα συγκεκριμένο σημείο κοντά σε ένα πηγάδι στο τέλος της λίμνης Mariout, όχι μακριά από την Αλεξάνδρεια, η καμήλα σταμάτησε και δεν κουνήθηκε. Οι Χριστιανοί πήραν αυτό το σημάδι από τον Θεό και έθαψαν εκεί το σώμα του Μηνά. "Καὶ ὁ Θεὸς θέλησε νὰ ἀποκαλύψει τὸν τόπο τοῦ σώματος τοῦ Ἁγίου Mînâs. Καὶ ἦτο ἐν τῇ ἐρήμῳ τις ποιμένας, καὶ ἐν ἡμέρᾳ πρόβατον πάσχον ἀπὸ τὴν ἀρρώστιαν τῆς ψώρας ἦλθεν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον, καὶ ἐβοῦσε εἰς τὸ ὕδωρ τῆς μικρῆς πηγῆς της πλησίον τοῦ τόπου, καὶ κύλησε ἐν αὐτὴν καὶ ἐθεραπεύθη εὐθύς. Καὶ ὅταν ὁ ποιμένας εἶδε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, καὶ κατάλαβε τὸ θαῦμα, θαύμασε ὑπερβολικὰ καὶ ἔμεινε ἔκπληκτος. Καὶ μετὰ ἔπαιρνε λίγο ἀπὸ τὸ χῶμα ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ἱερό καὶ τὸ ἀνακάτευε μὲ νερό καὶ τὸ ἔτριβε στὰ πρόβατα καὶ ἂν ἦταν ἄρρωστα μὲ τὴν ψώρα, θεραπεύονταν ἀμέσως ἀπὸ αὐτό. Καὶ αὐτὸ τὸ ἔκανε πάντοτε καὶ θεράπευε ὅλους τοὺς ἀρρώστους ποὺ ἔρχονταν σ' αὐτὸν μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο." Η είδηση για τις θεραπευτικές δυνάμεις του βοσκού εξαπλώθηκε γρήγορα. Το συναξάριο περιγράφει τον Κωνσταντίνο Α ́ να στέλνει την άρρωστη κόρη του στον βοσκό για να θεραπευτεί και της πιστώνει την εύρεση του σώματος του Μηνά, μετά την οποία ο Μέγας Κωνσταντίνος διέταξε την κατασκευή εκκλησίας στην τοποθεσία. {Δείτε περισσότερα με κλικ (εδώ) Abu Mena - Wikipedia}
ΕΥΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓ. ΜΗΝΑ με τη μορφή του ως σφραγίδα σε πήλινο φλασκί με το αγίασμα για τους πιστούς
Τα πήλινα φιαλίδια με τη μορφή του Αγίου Μηνά είναι γνωστά ως φλασκιά (ή αμπούλες) προσκυνητών του Αγίου Μηνά. Πρόκειται για πήλινα φιαλίδια που κατασκευάζονταν στο ιερό (προσκύνημα) του Αγίου Μηνά (Abu Mena) στη βορειοδυτική Αίγυπτο, από τα τέλη του 5ου έως τα μέσα του 7ου αιώνα μ.Χ. και τα γέμιζαν με αγιασμένο έλαιο από τη λυχνία του τάφου του ή αγιασμένο νερό από την ιερή πηγή για την προστασία των πιστών προσκυνητών. Η μεγάλη δημοτικότητα της λατρείας του Αγίου Μηνά αποδεικνύεται από το γεγονός ότι έχουν βρεθεί εκατοντάδες φλασκιά όχι μόνο στη Μεσόγειο και στην Ευρώπη, αλλά ακόμα και στη Κεντρική Ασία. Εκτίθενται σε πολλά μουσεία σε όλο τον κόσμο, όπως το Λούβρο του Παρισιού, το Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου, το Μετροπόλιταν Μουσείο Τέχνης, το Μουσείο Βικτωρίας και Αλβέρτου, κλπ. (Ενδεικτικά μπορείτε να δείτε: Προσκυνηματικό Φλασκί του Αγίου Μηνά, 6ος αιώνας. Ανώνυμο δώρο στη μνήμη της Cleo Dibble,2014, 48.2875 | Το Μουσείο Τέχνης Walters, - Αμπούλα Αγίου Μηνά | Άγνωστο | V&A Εξερευνήστε τις Συλλογές, - pilgrim flask | British Museum, - Φιάλη Προσκυνητή με Σκηνές του Αγίου Μηνά | Μουσεία Τέχνης του Χάρβαρντ ) Θαυματουργική επέμβαση του Αγ. Μηνά στο Ελ Αλαμέιν το έτος 1942
Το 1942 μ.Χ., κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι υπό τον Ρόμμελ δυνάμεις του Άξονα στην Αφρική είχαν καταφέρει να προελάσουν τόσο, ώστε να είναι ορατός ο κίνδυνος να φθάσουν στην Διώρυγα του Σουέζ. Στην περιοχή του Ελ Αλαμέιν (αραβική παραφθορά του ονόματος του Αγίου Μηνά) βρίσκονταν τα ερείπια του ιερού ναού του Αγίου, πάνω στον τάφο του Αγίου νοτιοδυτικά της Αλεξάνδρειας. Κοντά στο σημείο του αρχαίου ναού, οι αντίπαλες δυνάμεις προετοιμάζονταν για την αποφασιστική σύγκρουση, η οποία θα έκρινε, αν οι Σύμμαχοι θα κατάφερναν να παραμείνουν στην Αφρική. Μεταξύ των συμμαχικών στρατευμάτων βρισκόταν και ελληνική στρατιωτική δύναμη, η οποία πήρε μέρος στις μάχες που διήρκεσαν από τις 23 Οκτωβρίου έως και τις 5 Νοεμβρίου 1942. Ένα από τα βράδια εκείνα, πολλοί στρατιώτες είδαν τον Άγιο Μηνά να βγαίνει από τα ερείπια του ναού του οδηγώντας ένα καραβάνι με καμήλες, όπως απεικονίζεται σε μία από τις παλαιές αγιογραφίες του ναού του και να μπαίνει μέσα στο στρατόπεδο των εχθρικών δυνάμεων. Η εμφάνιση αυτή κατατρόμαξε τους Γερμανούς και υπονόμευσε καίρια το ηθικό τους, πράγμα που συνέβαλε καθοριστικά στη νίκη των συμμαχικών δυνάμεων. Σε ανταπόδοση της ευεργεσίας αυτής του Αγίου παραχωρήθηκε στο Πατριαρχείο Αλεξάνδρειας ο τόπος εκείνος και ξανακτίσθηκε ο ναός καθώς και μοναστήρι του Αγίου Μηνά. {Διαβάστε περισσότερα Θαύματα του Αγίου Μηνά με κλικ (εδώ) Ορθόδοξος Συναξαριστής : Άγιος Μηνάς «ὁ ἐν τῷ Κοτυαείῳ» ο Μεγαλομάρτυρας }