Εξ αφορμής της εύρεσης και ανακομιδής των Ιερών Λειψάνων της Αγίας Νεομάρτυρος Χρυσής
Προ του έτους 1965, ο αείμνηστος Φώτης Κόντογλου είχε γράψει: "Τὸ νὰ μιλᾷ κανένας σήμερα καὶ νὰ γράφει γιὰ κάποια πράγματα τῆς θρησκείας, ὁ πολὺς κόσμος τὸ νομίζει γιὰ ἀνοησία. Καὶ ἀκόμα μεγαλύτερη ἀνοησία ἔχει τὴν ἰδέα πῶς εἶναι τὸ νὰ γράφει γιὰ τοὺς ἅγιους μάρτυρες, καὶ μάλιστα γιὰ κείνους ποὺ μαρτυρήσανε κατὰ τὰ νεότερα χρόνια ποὺ βασιλεύανε οἱ Τοῦρκοι ἀπάνω στὴ χριστιανοσύνη, ἐπειδὴς ὁ λίγος καιρὸς ποὺ μᾶς χωρίζει ἀπ᾿ αὐτοὺς κάνει ὦστε νὰ τοὺς νοιώθουμε πολὺ κοντά μας, ἀνθρώπους σὰν κ᾿ ἐμᾶς, ἐνῷ τοὺς ἀρχαίους μάρτυρες τοὺς βλέπουμε μέσα ἀπὸ τοὺς αἰῶνες ποὺ περάσανε ἀπὸ τότε ποὺ μαρτυρήσανε καὶ στὴ φαντασία μας παρουσιάζονται εὐκολότερά με τὸν φωτοστέφανο τοῦ ἁγίου.
Κανένας λαὸς δὲν ἔχυσε τόσο αἷμα γιὰ τὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ, ὅσο ἔχυσε ὁ δικός μας, ἀπὸ καταβολὴ τοῦ χριστιανισμοῦ ἴσαμε σήμερα. Κι αὐτὸς ὁ ματωμένος ποταμὸς εἶναι μια πορφύρα ποὺ φόρεσε ἡ ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας, καὶ ποὺ Θά ῾πρεπε νὰ τὴν ἔχουμε γιὰ τὸ μεγαλύτερο καύχημα, κι ὄχι νὰ τὴν καταφρονοῦμε καὶ νὰ μὴ μιλοῦμε ποτὲ γι᾿ αὐτή, καὶ μάλιστα νὰ ντρεπόμαστε νὰ μιλήσουμε γι᾿ αὐτή, σὲ καιρὸ ποὺ δὲ ντρεπόμαστε γιὰ τὶς πιὸ ντροπιασμένες καὶ σιχαμερὲς παραλυσίες ποὺ κάνουνε οἱ ἄνθρωποι στὸν ἀδιάντροπο καιρό μας.
Ἑμεῖς οἱ σημερινοὶ πονηρεμένοι ἄνθρωποι φροντίζουμε μονάχα γιὰ τὴν καλοπέραση τοῦ κορμιοῦ μας, καὶ γιὰ τοῦτο ἡ ψυχή μας ἔχασε τὴν εὐαισθησία της, μ᾿ ὅλα τὰ πνευματικὰ γιατρικὰ ποὺ λέμε πῶς ἔχουμε. Καὶ γι᾿ αὐτὸ περιφρονοῦμε καὶ τοὺς λέμε ἀνόητους ἐκείνους ποὺ δὲν κοιτάζουνε τὸ ὑλικὸ συμφέρο τους, ἀλλὰ κάνουνε κάποιες θυσίες. Κατὰ πολὺ ἀνόητους καὶ μικρόμυαλους θεωροῦμε ἐκείνους ποὺ θυσιάσανε τὴ ζωή τους γιὰ τὴν πίστη τους, ἀφοῦ, κατὰ τὴν ἁμαρτωλὴ κρίση μας, δὲν κοιτάξανε νὰ χαροῦνε τὰ νιάτα τους καὶ ν᾿ ἀπολάψουνε τοῦτον τὸν κόσμο, ποὺ εἶναι χειροπιαστὸς καὶ σίγουρος, ἀλλὰ βασανιστήκανε, φυλακωθήκανε, δαρθήκανε καί, στὸ τέλος, σφαχτήκανε ἢ κρεμαστήκανε, οἱ ἄμυαλοι, γιὰ κάποιους ἴσκιους ποὺ λέγουνται ἀθάνατη ζωὴ καὶ βασιλεία τῶν οὐρανῶν...
... Μ᾿ αὐτὰ τὰ λόγια βροντοφωνεῖ πῶς ἡ Ἐκκλησία μας, μὲ τὰ μαρτύρια ποὺ τραβᾷ ἀπὸ αἰῶνες, εἶναι ἡ ἀληθινὴ Ἐκκλησία, ἡ βλογημένη ἀπὸ τὸν Κύριο, κι ὄχι ἡ Δυτική, ἡ καλοπερασμένη ἡ ὑπερήφανη ἀφέντρα, ποὺ ὄχι μονάχα τὸ αἷμα της δὲν ἔχυσε γιὰ τὸν Χριστό, ἀλλὰ ἡ ἴδια ἔκαιγε τοὺς ἀνθρώπους ποὺ δὲν τῆς ἤτανε ὑπάκουοι.
Οἱ δικοί μας οἱ ἅγιοι, ποὺ μαρτυρήσανε στὸν καιρὸ ποὺ εἴμαστε σκλάβοι στοὺς Τούρκους, ἤτανε ταπεινοί, ἁπλοί, λιγομίλητοι, μὲ τὴ φωτιὰ τῆς πίστης στὰ στήθιά τους, ἀπονήρευτοι κι ἀγράμματοι, ἀφοῦ τὸ μόνο ποὺ γνωρίζανε νὰ λένε μπροστὰ στὸν ἀγριεμένο τὸν κριτὴ ἤτανε «Χριστιανὸς γεννήθηκα καὶ Χριστιανὸς θ᾿ ἀποθάνω!» Νέοι ἄνθρωποι, παλικάρια ἀπάνω στ᾿ ἄνθος τῆς νιότης τους, πηγαίνανε προθυμερὰ νὰ παραδοθοῦνε γιὰ τ᾿ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, κι ἀντὶς ἀρραβωνιάσματα καὶ σφαζόντανε σὰν τ᾿ ἀρνιὰ ἡ κρεμαζόντανε μὲ τὴ θελιά, στὸν λαιμό τους καί, γιὰ νὰ τοὺς τυραγνᾶνε περισσότερο οἱ ἄπιστοι, κόβανε τὸν λαιμό τους σιγὰ-σιγὰ μὲ στομωμένα μαχαίρια ἢ τοὺς χωρίζανε μὲ σάπια σχοινιὰ ποὺ κοβόντανε, γιὰ νὰ τοὺς ξανακρεμάσουνε. Καὶ τὰ μόνα ποὺ ξέρανε ἀπὸ τὴ Θρησκεία μας οἱ περισσότεροι ἀπ᾿ αὐτοὺς ἤτανε τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ, ποὺ εἶπε: «Ὅποιος μὲ ὁμολογήσει μπροστὰ στους ἀνθρώπους, θὰ τὸν ὁμολογήσω κὶ ἐγὼ μπροστὰ στὸν Πατέρα μου, ποὺ εἶναι στὸν οὐρανό, κι ὅποιος μ᾿ ἀρνηθεῖ μπροστὰ στοὺς ἀνθρώπους, θὰ τὸν ἀρνηθῶ κ᾿ εγώ μπροστὰ στὸν Πατέρα μου, ποὺ εἶναι στὸν οὐρανό». Καθὼς καὶ τὰ λόγια, τοῦτα, ποὺ εἶπε ὁ Κύριος: «Μὴ φοβηθεῖτε ἀπὸ κείνους ποὺ σκοτώνουνε τὸ σῶμα, μὰ ποὺ δὲν μποροῦνε νὰ σκοτώσουνε τὴν ψυχή», καί: «Ὅποιος χάσει τὴ ζωή του γιὰ τ᾿ ὄνομά μου, αὐτός θὰ ζήσει στην αἰώνια ζωή».
Ὤ! Τι ὕψος καὶ πόση πνευματικὴ εὐπρέπεια εἶχε ἡ φυλή μας, τὸν καιρὸ ποὺ θαρροῦμε ἐμεῖς πὼς ἤτανε ἀγράμματη καὶ βάρβαρη. Ἐμεῖς, οἱ σημερινοί, εἴμαστε βάρβαροι, ποὺ δὲν εἴμαστε σὲ θέση νὰ νοιώσουμε ὅσο πρέπει την εὐγένεια καὶ τὸ μεγαλεῖο τῆς θυσίας γιὰ τ᾿ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, ποὺ τὴν προσφέρανε μὲ τὰ κορμιά τους ἐκείνοι οἱ λεονταρόψυχοι, ποὺ γι᾿ αὐτούς λέγει ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης πὼς δὲν γεννηθήκανε ἀπὸ αἵματα, μήτε ἀπὸ θέλημα της σάρκας, μήτε ἀπὸ θέλημα ἀντρός, ἀλλὰ πὼς γεννηθήκανε ἀπὸ τὸν Θεό. Ἡ γενεὰ ἡ δική μας, «ἡ μοιχαλὶς καὶ ἁμαρτωλός», ἂς κάνει τὸν ἔξυπνον ἐκεῖ ποὺ δὲν χωρᾷ καμιὰ ἐξυπνάδα, ἂς περιπαίζει ἐκείνους ποὺ δώσανε τὸ αἷμα τους γιὰ τὴν πίστη τοῦ Χριστοῦ, μὲ τὴν ἐλπίδα τῆς αἰώνιας ζωῆς. Θὰ ἔρθει μέρα ποὺ θὰ δώσει ἀπολογία καὶ σὲ τοῦτο τον κόσμο καὶ στὸν ἄλλον, καὶ τότε θὰ καταλάβει σὲ τί σκοτάδι βρισκότανε..." (Δείτε: Οἱ Νεομάρτυρες, ἡ δόξα τῆς Ἐκκλησίας https://nisos-salamina.blogspot.com/2026/04/blog-post_45.html )
Πρόσφατα, (την 29η Σεπτεμβρίου 2026), η Ιερά Μητρόπολη Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας ανακοίνωσε ότι κοντά στα ερείπια του παλαιού Ιερού Ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στο κάστρο της Χρυσής, είχαν βρεθεί προ ετών τα Ιερά λείψανα της Αγίας ενδόξου νεομάρτυρος και μεγαλομάρτυρος Χρυσής.
"Τα ιερά λείψανα εξετάστηκαν από την Ιατροδικαστική Υπηρεσία Θεσσαλονίκης αλλά και από δύο ειδικά επιστημονικά εργαστήρια της Γερμανίας, τα οποία διαπίστωσαν μεταξύ άλλων ότι τα οστά ανήκουν σε νεαρή γυναίκα, ηλικίας περίπου 17 ετών, και ότι το έτος του θανάτου της ήταν το 1795, όπως μαρτυρείται και στον βίο της. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ακόμη και ένας απλός παρατηρητής μπορεί να δει τα σημάδια του φοβερού βασανισμού που υπέστη η Αγία, ιδιαίτερα στα πλευρά και στην τιμία κάρα της. Ξεκάθαρο σημάδι της αγιότητός της όμως είναι και η ευωδία που αναδίδεται συνεχώς από τα μαρτυρικά λείψανα.
Η επίσημη Ανακομιδή των ιερών λειψάνων —ένα γεγονός μεγίστης πνευματικής σημασίας για την Ιερά Μητρόπολη αλλά και για ολόκληρη την Ορθόδοξη Εκκλησία— θα πραγματοποιηθεί κατά τον ετήσιο εορτασμό της μνήμης της Αγίας, στον ιερό ναό της, στο χωριό Χρυσή της Αλμωπίας.
· Την Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026, στις 18:00, θα πραγματοποιηθεί η επίσημη υποδοχή των μαρτυρικών λειψάνων της Αγίας Χρυσής, τα οποία έως τώρα φυλάσσονται στο ιερό παρεκκλήσιο του Μητροπολιτικού οικήματος, και στη συνέχεια θα τελεσθεί Αρχιερατικός Εσπερινός.
· Την Τρίτη 13 Οκτωβρίου (ημέρα της εορτής) στις 07:00, θα τελεσθεί Όρθρος και Αρχιερατικό Συλλείτουργο.
Όλη την εβδομάδα στον ιερό ναό θα τελούνται καθημερινά Θεία Λειτουργία και άλλες ιερές ακολουθίες, σύμφωνα με το εορταστικό πρόγραμμα που έχει δημοσιευθεί.
Δοξάζουμε τον Θεό για τη μεγάλη ευλογία που μας χάρισε δύο αιώνες μετά το φρικτό και ένδοξο μαρτύριο της Αγίας, σε μια εποχή μεγάλων πνευματικών προκλήσεων και πειρασμών και προτρέπουμε όλους να καταφεύγουν με πίστη στις άγιες πρεσβείες της και την χάρη των ιερών λειψάνων της." (ΙΣΤΟΓΡΑΦΟΣ: ΕΥΡΕΣΙΣ ΚΑΙ ΑΝΑΚΟΜΙΔΗ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΛΕΙΨΑΝΩΝ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΧΡΥΣΗΣ https://istographos.blogspot.com/2026/09/blog-post_58.html)
Κάποτε, ενώ βρισκόταν μαζί με άλλες γυναίκες στους αγρούς και μάζευε καυσόξυλα, την απήγαγε κάποιος Τούρκος και τη μετέφερε στο σπίτι του. Ο Τούρκος προσπάθησε με κολακείες να την εξισλαμίσει και να την κάνει γυναίκα του. Η Χρυσή όμως αντιστάθηκε και δυναμικά απάντησε: «Εγώ τον Χριστό μόνο γνωρίζω για νυμφίο μου, που δεν θα αρνηθώ και αν ακόμα με κομματιάσεις». Οι γονείς και οι συγγενείς της Χρυσής, με εξαναγκασμό των Τούρκων, την παρακαλούσαν να δεχτεί τον μωαμεθανισμό για να σωθεί. Αλλά η μεγαλόψυχη Χρυσή τους απάντησε ότι: «πατέρα έχω τον Κύριό μου Ιησού Χριστό, μητέρα την Κυρία Θεοτόκο, αδελφούς δε και αδελφές έχω τους Αγίους και τις Αγίες της Εκκλησίας μας».
Μπροστά λοιπόν στη σταθερότητα της Χρυσής, οι Τούρκοι απάντησαν με φρικτά βασανιστήρια. Για τρεις ολόκληρους μήνες κάθε μέρα τη ράβδιζαν. Έπειτα της έβγαλαν λωρίδες από το δέρμα της και τις άφηναν κρεμασμένες μπροστά της, για να λιποψυχήσει. Το δε αίμα της έτρεχε ποτάμι και κοκκίνιζε τη γη. Κατόπιν πύρωσαν μια σούβλα και την πέρασαν από το ένα αυτί της Αγίας και βγήκε από το άλλο.
Τελικά στις 13 Οκτωβρίου 1795 μ.Χ., αφού την κρέμασαν σε ένα δέντρο, κατέκοψαν το σώμα της με μαχαίρια και έτσι πανάξια έλαβε το στεφάνι του μαρτυρίου από τον Νυμφίο Χριστό. Τα Άγια Λείψανά της τα πήραν κρυφά κάποιοι Χριστιανοί και τα ενταφίασαν με πολλή τιμή και ευλάβεια.
Τοιχογραφία στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου Βελβεντού (1807)
Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός της ταχύτατης διάδοσης του μαρτυρίου της και της άμεσης κατάταξής της μεταξύ των Αγίων, λίγα χρόνια μετά το μαρτύριό της, όπως αποδεικνύεται και από την τοιχογραφία με την εικόνα της Νεομάρτυρος Αγίας Χρυσής στον γυναικωνίτη του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου Βελβεντού, νεόκτιστου κατά τα έτη 1804-1807, επί Τουρκοκρατίας, τότε που «όλα τάσκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά..».
Δείτε περισσότερα στους συνδέσμους:
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ: Βρέθηκαν τα ιερά λείψανα της Αγίας Χρυσής στην Πέλλα – Με επιστημονική σφραγίδα η γνησιότητά τους | Διακόνημα https://www.diakonima.gr/2026/09/28/apoklistiko-vrethikan-ta-iera-lipsana-tis-agias-chrisis-stin-pella-me-epistimoniki-sfragida-i-gnisiotita-tous/
Τιμήσαμε στο Βελβεντό την αγία Νεομάρτυρα Χρυσή εκ Μογλενών (του παπαδάσκαλου Κωνσταντίνου Ι. Κώστα) | Kozani Media https://kozanimedia.gr/%cf%84%ce%b9%ce%bc%ce%ae%cf%83%ce%b1%ce%bc%ce%b5-%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%b2%ce%b5%ce%bb%ce%b2%ce%b5%ce%bd%cf%84%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b1%ce%b3%ce%af%ce%b1-%ce%bd%ce%b5%ce%bf%ce%bc%ce%ac%cf%81-2/
Επιπλέον δείτε στο youtube: Αγία Χρυσή full Movie Επίκαιρη ταινία, (Μια ηλιαχτίδα στα χρόνια της σκλαβιάς) Русский - GR https://www.youtube.com/watch?v=8oOgE6W1je4 & Αγ. Χρυσή: Γνωρίζω που πηγαίνεις... https://www.youtube.com/watch?v=6rqJDNzO-Q4
Σημείωση: Υπάρχει και η Αγία Χρυσή που έζησε τον 3ο αιώνα μ.Χ. στη Ρώμη, η οποία καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια και μαρτύρησε επί αυτοκράτορα Κλαυδίου (περί το έτος 269 μ.Χ.). Όταν συνελήφθη απ' τους ειδωλολάτρες, στην αρχή άνοιξαν τις πλευρές της και έκαψαν τις πληγές της με αναμμένες λαμπάδες. Έπειτα έσπασαν με πέτρες τα σαγόνια της και με μολύβδινα σφαιρίδια τη ράχη της. Αλλά αυτή, αν και κατατραυματισμένη κι ενώ πέθαινε, ομολογούσε την πίστη της. Η δε θηριωδία των φονέων της ήταν τέτοια, που αφού έθεσαν στο λαιμό της μεγάλη πέτρα, την έριξαν στον βυθό της θάλασσας. Αλλά τί κι αν το σώμα της εξαφανίστηκε απ' τα νερά, η μνήμη της παρέμεινε αιώνια και αθάνατη, περισσότερο χρυσή από το λαμπρότατο όνομά της και τιμάται στις 30 Ιανουαρίου εκάστου έτους.(Δείτε Ορθόδοξος Συναξαριστής : Αγία Χρυσή https://www.saint.gr/3565/saint.aspx)
