7 Ιανουαρίου - Σύναξις Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου
Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος & Βαπτιστής είναι ο προστάτης άγιος του Μοναχισμού και όλων των μοναχών και υπόδειγμα ταπείνωσης. Έζησε ολόκληρη τη ζωή του ασκητικά, στην έρημο της Ιουδαίας, με νηστεία και προσευχή. Τρεφόταν με ακρίδες (δηλ. τις τρυφερές άκρες των φυτών) και με άγριο μέλι. Το κήρυγμά του ήταν κήρυγμα μετανοίας: «Μετανοείτε· Ήγγικε γαρ η βασιλεία των ουρανών», ενώ βάπτιζε εκείνους που έρχονταν να τον ακούσουν. Εκεί τον συνάντησε και ο Ιησούς Χριστός και του ζήτησε να τον βαπτίσει. Ο Ιωάννης αρνήθηκε, θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο για ένα τέτοιο έργο, όμως ο Χριστός επέμεινε και έτσι Τον βάπτισε στα νερά του Ιορδάνη.
Ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός είπε ότι κανένας άνθρωπος δεν στάθηκε ποτέ μεγαλύτερος από τον Ιωάννη. Η εικόνα του Τιμίου Προδρόμου τίθεται πάντοτε στο τέμπλο των ναών δίπλα στην εικόνα του Χριστού.
Στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο είναι αφιερωμένες έξι ημέρες του χρόνου:
- 7 Ιανουαρίου - Σύναξις Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου, η αρχαιότερη εορτή
- 24 Φεβρουαρίου - 1η & 2η εύρεση της Τίμιας Κεφαλής του
- 25 Μαΐου - 3η εύρεση της Τίμιας Κεφαλής του
- 24 Ιουνίου - Γενέθλιον του Τιμίου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου (εορτάζεται μαζί με τους γονείς του, Ζαχαρία και Ελισάβετ), ορίσθηκε μετά τον καθορισμό των Χριστουγέννων (4ος αιώνας).
- 29 Αυγούστου - Αποτομή της Τίμιας Κεφαλής του, καθορίστηκε ομοίως τον 4ο αιώνα, και
- 23 Σεπτεμβρίου Η σύλληψή του από την μητέρα του, Αγία Ελισάβετ.
Έτσι προφήτευσε ο προφήτης Ησαΐας για τον Πρόδρομο του Κυρίου, Ιωάννη: «Φωνὴ βοῶντος ἐν τὴ ἐρήμω, ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τᾶς τρίβους αὐτοῦ». (Ησαΐας μ', 3). Δηλαδή, φωνή ανθρώπου, που φωνάζει στην έρημο και λέει: «Ετοιμάστε το δρόμο, απ’ όπου θα έλθει ο Κύριος σε σας. Κάνετε ίσιους και ομαλούς τους δρόμους, από τους οποίους θα περάσει». Ξεριζώστε, δηλαδή, από τις ψυχές σας τα αγκάθια των αμαρτωλών παθών και ρίξτε μακριά τα λιθάρια του εγωισμού και της πώρωσης και καθαρίστε με μετάνοια το εσωτερικό σας, για να δεχθεί τον Κύριο. Η φωνή αυτή, που ήταν ο Ιωάννης, γεννήθηκε με θαυμαστό τρόπο. Ο Πατέρας του Ζαχαρίας ήταν Ιερέας. Την ώρα του θυμιάματος μέσα στο θυσιαστήριο, είδε άγγελο Κυρίου, που του ανήγγειλε, ότι θα αποκτούσε γιο και θα ονομαζόταν Ιωάννης. Ο Ζαχαρίας σκίρτησε από χαρά, αλλά δυσπίστησε. Η γυναίκα του ήταν στείρα και γριά, πώς θα γινόταν αυτό που άκουγε; Τότε ο άγγελος του είπε ότι για να τιμωρηθεί η δυσπιστία του, μέχρι να πραγματοποιηθεί η βουλή του Θεού, αυτός θα έμενε κωφάλαλος. Πράγματι, η Ελισάβετ συνέλαβε, και μετά εννιά μήνες έκανε γιο. Μετά οκτώ ημέρες, στην περιτομή του παιδιού, οι συγγενείς θέλησαν να του δώσουν το όνομα του πατέρα του, Ζαχαρία. Όμως, ο Ζαχαρίας, έγραψε πάνω σε πινακίδιο το όνομα Ιωάννης. Αμέσως δε, λύθηκε η γλώσσα του και η χαρά για όλους ήταν μεγάλη {Δείτε: Ορθόδοξος Συναξαριστής : Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος και Βαπτιστής (Σύλληψη)}. Μέχρι τα τριάντα του χρόνια, ζει ασκητική ζωή στην έρημο της Ιουδαίας, αφιερωμένη ολοκληρωτικά στην προσευχή, τη μελέτη και την πνευματική και ηθική τελειοποίηση.
Το ρούχο του ήταν από τρίχες καμήλας, στη μέση του είχε δερμάτινη ζώνη και την τροφή του αποτελούσαν ακρίδες (τρυφερές άκρες φυτών) και άγριο μέλι. Με μορφή ηλιοκαμένη, σοβαρός, αξιοπρεπής και δυναμικός, ο Ιωάννης φανέρωνε αμέσως φυσιογνωμία έκτακτη και υπέροχη. Είχε όλα τα προσόντα μεγάλου και επιβλητικού κήρυκα του θείου λόγου. Έτσι, με μεγάλη χάρη κήρυττε «τα πλήθη». Κατακεραύνωνε και χτυπούσε σκληρά τη φαρισαϊκή αλαζονική έπαρση, που κάτω από το εξωτερικό ένδυμα της ψευδοαγιότητας έκρυβε τις πιο αηδιαστικές πληγές ψυχικής σκληρότητας και ακαθαρσίας. Γενικά, η διδασκαλία του συνοψίζεται στη χαρακτηριστική φράση του: «Μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν», προετοιμάζοντας, έτσι, το δρόμο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού για το σωτήριο έργο Του. Όταν ο Χριστός άρχισε τη δημόσια δράση του, ο κόσμος άφηνε σιγά-σιγά τον Ιωάννη και ακολουθούσε Αυτόν. Η αντιστροφή αυτή, βέβαια, θα προκαλούσε μεγάλη πίκρα και θα γεννούσε αγκάθια ζήλειας και φθόνου σ' έναν, εκτός χριστιανικού πνεύματος, διδάσκαλο ή φιλόσοφο. Αντίθετα, στον Ιωάννη προκάλεσε μεγάλη χαρά και ευφροσύνη (Δείτε: Ορθόδοξος Συναξαριστής : Σύναξη του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου και Βαπτιστού).
Ζητούσε από κάθε άνθρωπο να σταματήσει την ανηθικότητά του, βαπτίζοντας όσους έπαιρναν μια τέτοια απόφαση.
«Οὐκ ἐξεστὶ σοὶ ἔχειν, τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου». Δεν σου επιτρέπεται από το νόμο του Θεού να έχεις τη γυναίκα του αδελφού σου, ο όποιος ζει ακόμα. Λόγια του Τιμίου Προδρόμου, που αποτελούσαν μαχαιριές στις διεφθαρμένες συνειδήσεις του βασιλιά Ηρώδη Αντίπα και της παράνομης συζύγου του Ηρωδιάδος, που ήταν, γυναίκα του αδελφού του Φιλίππου. Ο Ηρώδης, μη ανεχόμενος τους ελέγχους του Προδρόμου, τον φυλάκισε. Σε κάποια γιορτή όμως των γενεθλίων του, ο Ηρώδης υποσχέθηκε με όρκο να δώσει στην κόρη της Ηρωδιάδος ότι ζητήσει, διότι του άρεσε πολύ ο χορός της. Τότε η αιμοβόρος Ηρωδιάς είπε στην κόρη της να ζητήσει στο πιάτο το κεφάλι του Ιωάννη. Πράγμα που τελικά έγινε.
Έτσι, ο ένδοξος Πρόδρομος του Σωτήρα θα παραμείνει στους αιώνες υπόδειγμα σε όλους όσους θέλουν να υπηρετούν την αλήθεια και να αγωνίζονται κατά της διαφθοράς, ανεξάρτητα από κινδύνους και θυσίες. (Δείτε επίσης Ορθόδοξος Συναξαριστής : Η Αποτομή της Τιμίας Κεφαλής του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου & Ιωάννης ο Βαπτιστής - Wikipedia )
Φορητή εικόνα με σκηνές του βίου του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου & Βαπτιστού, έτος 1696 μ.Χ.,
δια χειρός Θεοδώρου, Mονή Δοχειαρίου, Άγιον Όρος
Σημειώσεις Πηνελόπης Τούτση:
Δυτικά της πόλης της Σαλαμίνας υπάρχει Βυζαντινός Ιερός Ναός (του 11ου αιώνα) προς τιμήν του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου & Βαπτιστού. Πρόκειται για μονόκλιτο τρίκογχο με τρούλο Ιερό Ναό προς τιμήν της Συλλήψεως του Αγίου Ιωάννη που εορτάζεται στις 23 Σεπτεμβρίου εκάστου έτους.
Ο Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννου Προδρόμου στη νήσο Σαλαμίνα - δεκαετία 1960 
Περί του εν λόγω Ιερού Ναού του Αγίου Ιωάννου αναφέρει (μεταξύ άλλων) ο Δημήτριος Πάλλας *:
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΛΛΑΣ - ΒΡΟΚΗ < * ΒΟϊΚΗ
{* Δημήτριος Πάλλας (1907 - 1995) : Έλληνας καθηγητής και αρχαιολόγος χριστιανικής αρχαιολογίας (δείτε Δημήτριος Πάλλας - Wikipedia)}
Ως τοπωνύμιο της περιοχής αναφέρεται σε παλαιά έγγραφα "θέση Λούτσα ή Άγιος Ιωάννης της Σαλαμίνας". (Δείτε σχετικό απόσπασμα συμβολαιογραφικού εγγράφου)
Στη σύγχρονη περίοδο αναφέρεται και ως "Ιερός Ναός Αγ. Ιωάννη Ρέστη", λόγω της γειτνίασης της εν λόγω θέσης με τη περιοχή που φέρει το τοπωνύμιο "Ρέστη" (Restis). {Δείτε σχετικό τμήμα Χάρτη της νήσου Σαλαμίνας (έτους 1893) - Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη Χαϊδελβέργης Kaupert: Karten von Attika: salamis 1893 }
