Προσκύνημα στην οικία του Φώτη Κόντογλου! - Η Αϊβαλιώτικη Βασιλόπιτα (Συνταγή από την κόρη του, Δέσπω Κόντογλου - Μαρτίνου)
Αναμνήσεις περιμένοντας το νέο έτος
Τον Ιανουάριο του 1999 επισκέφτηκα στην Αθήνα , το Κέντρο Παράδοσης Φώτη Κόντογλου. Ο θαυμασμός μου για τον μεγάλο αυτόν Έλληνα οδήγησε τα βήματά μου σε ένα << προσκύνημα >> στα άδυτα της εμπνευσμένης δημιουργίας του. Μας υποδέχτηκαν με ευγένεια και σεμνότητα η κόρη του Δέσπω και ο σύζυγός της Γιάννης Μαρτίνος. Είχαν την καλοσύνη να μας ξεναγήσουν και στον 2ο όροφο, όπου ζούσαν. Εκεί θαύμασα από κοντά τις υπέροχες αγιογραφίες του, που συγκινούν κάθε ορθόδοξη ψυχή. Τα συναισθήματα έντονα και δύσκολο να περιγραφούν. Η ματιά μου έπεσε στο ευαγγέλιο και τον σταυρό, που όπως μας είπαν, έφερε μέσα σε μία βάρκα καθώς και την θαυματουργή εικόνα της Αγίας Παρασκευής από το μοναστήρι της Αγίας, στην εθνική καταστροφή του 1922, για να μη τα βεβηλώσουν οι Τούρκοι. Δίπλα υπήρχε μια εντυπωσιακή βασιλόπιτα με τη σφραγίδα που βάζουμε στα πρόσφορα.
Ήταν παραδοσιακή συνταγή από την πατρίδα τους, το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας. Σήμερα που ήρθαν στη μνήμη μου οι όμορφες αυτές στιγμές, σκέφτηκα να τη δώσω σε όλους αυτούς που αγαπούν τις παραδόσεις του λαού μας.
Καλή και ευλογημένη χρονιά.
Μιλτιάδης Τσεσμετζής - Εκπαιδευτικός {Δείτε ΑΠΑΝΤΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ: Προσκύνημα στην οικία του Φώτη Κόντογλου! - Η Αϊβαλιώτικη Βασιλόπιτα (Συνταγή από την κόρη του, Δέσπω Κόντογλου - Μαρτίνου)}.
Το έθιμο της βασιλόπιτας
Στα χρόνια του Ιουλιανού του Παραβάτη, όταν το Βυζάντιο κήρυξε τον πόλεμο στην Περσία, ο Ιουλιανός πέρασε με τον στρατό του από την Καισαρεία. Τότε διέταξε να φορολογήσουν όλη την επαρχία και τα χρήματα αυτά θα τα έπαιρνε επιστρέφοντας για την Κωνσταντινούπολη. Έτσι, οι κάτοικοι αναγκάσθηκαν να δώσουν ό,τι είχε ο καθένας χρυσαφικά, νομίσματα κλπ. Όμως ο Ιουλιανός σκοτώθηκε άδοξα σε μια μάχη στον πόλεμο με τους Πέρσες, έτσι δεν ξαναπέρασε ποτέ από την Καισάρεια. Τότε ο Άγιος Βασίλειος έδωσε εντολή και από τα μαζεμένα χρυσαφικά τα μισά να δοθούν στους φτωχούς, ένα μικρό μέρος κράτησε για τις ανάγκες των ιδρυμάτων της "Βασιλειάδας" και τα υπόλοιπα τα μοίρασε στους κατοίκους με ένα πρωτότυπο τρόπο: έδωσε εντολή να ζυμώσουν ψωμιά και σε κάθε ψωμί, έβαλε από ένα νόμισμα ή χρυσαφικό μέσα, κατόπιν τα μοίρασε στα σπίτια, έτσι τρώγοντας οι κάτοικοι τα ψωμιά όλο και κάτι έβρισκαν μέσα. Έτσι, γεννήθηκε το έθιμο της πίτας που ονομάσθηκε βασιλόπιτα.
Στα χρόνια του Ιουλιανού του Παραβάτη, όταν το Βυζάντιο κήρυξε τον πόλεμο στην Περσία, ο Ιουλιανός πέρασε με τον στρατό του από την Καισαρεία. Τότε διέταξε να φορολογήσουν όλη την επαρχία και τα χρήματα αυτά θα τα έπαιρνε επιστρέφοντας για την Κωνσταντινούπολη. Έτσι, οι κάτοικοι αναγκάσθηκαν να δώσουν ό,τι είχε ο καθένας χρυσαφικά, νομίσματα κλπ. Όμως ο Ιουλιανός σκοτώθηκε άδοξα σε μια μάχη στον πόλεμο με τους Πέρσες, έτσι δεν ξαναπέρασε ποτέ από την Καισάρεια. Τότε ο Άγιος Βασίλειος έδωσε εντολή και από τα μαζεμένα χρυσαφικά τα μισά να δοθούν στους φτωχούς, ένα μικρό μέρος κράτησε για τις ανάγκες των ιδρυμάτων της "Βασιλειάδας" και τα υπόλοιπα τα μοίρασε στους κατοίκους με ένα πρωτότυπο τρόπο: έδωσε εντολή να ζυμώσουν ψωμιά και σε κάθε ψωμί, έβαλε από ένα νόμισμα ή χρυσαφικό μέσα, κατόπιν τα μοίρασε στα σπίτια, έτσι τρώγοντας οι κάτοικοι τα ψωμιά όλο και κάτι έβρισκαν μέσα. Έτσι, γεννήθηκε το έθιμο της πίτας που ονομάσθηκε βασιλόπιτα.