Εις μνήμην του Αγίου Χρυσοστόμου (Ιεραπόστολου Αφρικής)
Ο Άγιος Χρυσόστομος άνοιξε το δρόμο για την ορθόδοξη Ιεραποστολή στην Αφρική. Ξεκίνησε ολομόναχος, χωρίς κανενός είδους βοήθεια, υλική ή ηθική, στα 57 του χρόνια, αγνοώντας το πρόβλημα υγείας του αλλά και όποιο άλλο πρόβλημα πιθανόν να συναντούσε (γλώσσα, αντιμετώπιση από ιθαγενείς αλλά και την Ελλαδική Εκκλησία κ.ά.) και βρέθηκε στην Αφρική να κηρύξει το λόγο του Ευαγγελίου. Πέθανε στην Αφρική, έχοντας αρχίσει ένα τεράστιο έργο το οποίο συνεχίστηκε με μεγάλη επιτυχία. Ο άνθρωπος αυτός, παράδειγμα αυταπάρνησης, παραμένει μέχρι και σήμερα άγνωστος. Οι αναφορές σε αυτόν είναι λίγες και πολλοί φαίνεται να ξεχνούν την προσφορά του στην Ορθόδοξη Ιεραποστολή.
Ο πατέρας του ήταν βοσκός καταγόμενος από την Τρίπολη και είχε τέσσερα παιδιά, τα οποία μεγάλωσε με τη δεύτερη σύζυγο, μετά τον θάνατο της πρώτης. Με την δεύτερη σύζυγο απέκτησε τον Χρήστο.
Στο Δημοτικό Σχολείο φοίτησε μέχρι την Δ’ τάξη, διότι, λόγω του θανάτου του πατέρα του, αναγκάστηκε να εργαστεί.
Όμως παρόλο που δεν πρόλαβε να λάβει την εγκύκλιο παιδεία, εν τούτοις διδάχθηκε από τους γονείς του την κατά Χριστόν ευσέβεια.
Παρότι επιθυμούσε να σπουδάσει, αν και ευφυέστατος, δεν το κατόρθωσε κατά την παιδική του ηλικία ένεκα της οικονομικής ανέχειας της οικογενείας του.
Αναζητώντας πνευματική ζωή ο δεκαπεντάχρονος Χρήστος το έτος 1918 προσήλθε στο ασκητήριο του Ηλία Παναγουλάκη στην Καλαμάτα.
Ο αυστηρός ασκητής Ηλίας Παναγουλάκης, ο οποίος εκοιμήθη το 1917, είχε ιδρύσει στις παρυφές της τότε πόλεως των Καλαμών έναν τόπο άσκησης, χωρίς βεβαίως να τύχει επισήμου εκκλησιαστικής αναγνωρίσεως, και προσέρχονταν πολλοί νέοι και νέες από την Καλαμάτα, την Μεσσηνία και όλη την Ελλάδα.
Ανάμεσα στους νέους που ποθούσαν τον αγγελικό βίο ήταν ο Άγιος Βησσαρίων (Κορκολιάκος) ο Αγαθωνίτης ο ελεήμων, ο Αρχιμανδρίτης Ιωήλ Γιαννακόπουλος, πολυγραφώτατος Θεολόγος και ιδρυτής του Ησυχαστηρίου του Προφήτου Ιωήλ Καλαμάτας, ο Αρχιμανδρίτης Ιωακείμ (Νικολαΐδης) Αγιαννανίτης, ο αυστηρός αγιορείτης ασκητής, ο Ιερομόναχος Ευσέβιος Θεριακής, ακούραστος εξομολόγος στην Καλαμάτα, η Ηγουμένη της Μονής των Καλογραιών Καλαμάτας Φιλοθέη Γεννηματά, η φιλάνθρωπος και ορφανοτρόφος, ο Ιερομόναχος Χριστοφόρος Πουλουπάτης καλοκάγαθος κληρικός και μετέπειτα πρώτος Επίσκοπος των Παλαιοημερολογιτών στην Μεσσηνία και πολλοί άλλοι.
Ο Χρήστος Παπασαραντόπουλος και ο Φώτης Γιαννακόπουλος (π. Ιωήλ) έγιναν αχώριστοι φίλοι.
Η φιλία αυτή βοήθησε και τους δύο στις πνευματικές αναζητήσεις και στην άσκησή τους.
Παράλληλα η συναναστροφή του Αγίου Χρυσοστόμου (Παπασαραντόπουλου) με τον π. Ιωήλ τον βοήθησε να εμπλουτίσει τις όποιες γνώσεις του. Μάλιστα δε, όταν αλληλογραφούσαν μεταξύ τους, με πνεύμα ταπεινοφροσύνης, υπέγραφαν, ο μεν Άγιος Χρυσόστομος Παπασαραντόπουλος ως “Χρήστος ο άχρηστος”, ο δε π. Ιωήλ ως “Φώτης ο αφώτιστος”. Ω ποία αυτό-ταπείνωση!!!
Από το έτους 1921 ως το 1924 υπηρέτησε την στρατιωτική του θητεία, στον Έβρο και την Καλαμάτα, και όταν απολύθηκε επέστρεψε στην σκήτη του Παναγουλάκη και ενδύθηκε το τίμιο ράσο, ακολουθώντας τον μοναχικό βίο.
Με την προτροπή και υπό την πνευματική καθοδήγηση του Αρχιμανδρίτη Πολυκάρπου Ανδρώνη, Ιεροκήρυκα της Αδελφότητος «Ζωή», έφυγε από την Σκήτη του Παναγουλάκη και την 1 Ιανουαρίου 1925, σε ηλικία 22 ετών, μετέβη, ως δόκιμος, στην Ιερά Μονή Μαρδακίου στον Ταΰγετο και στις 4 Αυγούστου 1925 εκάρη μοναχός και έλαβε το όνομα Χρυσόστομος.
Στις 4 Μαΐου 1926 χειροτονήθηκε Διάκονος, από τον τότε Μητροπολίτη Μεσσηνίας κυρό Μελέτιο Σακελλαρόπουλο, ενώ την επομένη ημέρα χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και διορίστηκε εφημέριος του Ιερού Ναού Υπαπαντής του Χριστού στο χωριό Άμφεια (Γαρδίκι) Μεσσηνίας, όπου και παρέμεινε μέχρι το έτος 1928, ενώ παράλληλα εξυπηρετούσε και τις εφημεριακές ανάγκες γειτονικών χωριών.
Στις 11 Μαΐου 1926 διορίστηκε ηγουμενοσύμβουλος της Μονής Γαρδικίου, η οποία ευρίσκεται πλησίον της κωμόπολης Θουρίας, της επαρχίας Καλαμάτας και στις 25 Οκτωβρίου του ιδίου έτους Ηγούμενος αυτής, μετά από την παραίτηση του, μέχρι τότε Ηγουμένου, π. Ιωήλ Γιαννακόπουλου.
Η επιθυμία του να μορφωθεί του έδωσε την δυνατότητα να τελειώσει το Δημοτικό Σχολείο σε χωριό της περιοχής του ως «κατ’ οίκον διδαχθείς».
Όταν το έτος 1931 η Μονή Γαρδικίου διαλύθηκε λόγω ελλείψεως μοναχών και υπήχθη ως Μετόχι της Ιεράς Μονής Βουλκάνου, ο όσιος πατήρ Χρυσόστομος, κατέφυγε στη Ιερά Μονή Χρυσοκελλαριάς πλησίον της Κορώνης.
Όσο διάστημα παρέμεινε εκεί οργάνωσε Κατηχητικό σχολείο στα πλησιόχωρα χωριά Βασιλίτσι και Χαρακοπιό και έγινε ο πνευματικός πατέρας πολλών χριστιανών της περιοχής.
Από το 1934 έως το έτος 1938 υπηρέτησε ως εφημέριος και σε άλλα χωριά της Μεσσηνίας και οι εκεί χωρικοί τον χαρακτήριζαν πάντοτε ως “ανάργυρο” επειδή δεν είχε ποτέ δικά του χρήματα και πάντα τα έδινε σε όσους είχαν ανάγκη.
Το έτος 1938 ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρύσανθος (Φιλιππίδης) τον κάλεσε στην Αθήνα για να υπηρετήσει ως εξομολόγος των μαθητών των Κατηχητικών Σχολείων.
Πλέον εντάχθηκε ως μοναχός στην Ιερά Μονή Ασωμάτων Πετράκη, χειροθετήθηκε Αρχιμανδρίτης και εν συνεχεία διορίστηκε Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Φανερωμένης Σαλαμίνας.
Όταν το έτος 1941 ανέλαβε Αρχιεπίσκοπος Αθηνών ο Δαμασκηνός (Παπανδρέου) ο όσιος πατήρ Χρυσόστομος παραιτήθηκε από Ηγούμενος και εγκαταστάθηκε πλέον στη Μονή Πετράκη.
Κατά την περίοδο της Ιταλο-γερμανικής κατοχής το κελί του μετετράπη σε πνευματική φωλιά για φοιτητές από την επαρχία, τους οποίους βοηθούσε ποικιλοτρόπως για να επιβιώσουν στην Αθήνα τα δύσκολα εκείνα χρόνια.
Μετά από την διακονία και προσφορά του, σε πολλές περιοχές της πατρίδας μας, επανήλθε στην Αθήνα στο πνευματικό του ορμητήριο, την Ιερά Μονή Ασωμάτων Πετράκη και έχοντας διακαή πόθο για μόρφωση, έδωσε εξετάσεις, έλαβε το Απολυτήριο του Γυμνασίου και άνοιξε τον δρόμο προκειμένου να πραγματοποιήσει το παιδικό του όνειρο, να φοιτήσει στην Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έτσι το έτος 1959 ο Άγιος Χρυσόστομος σε ηλικία 56 ετών έλαβε και το πτυχίο της Θεολογίας "{Διαβάστε περισσότερα (εδώ) Οrthodox Christian Initiative for Africa (https://grforafrica.blogspot.com/)}
Στα 57 του χρόνια έλαβε την απόφαση να κατέβει στην Αφρική με ιεραποστολικό σκοπό. Ο τότε αρχιεπίσκοπος αλλά και όλοι οι γνωστοί του τον αποθάρρυναν, προβάλλοντας ως δικαιολογίες το προχωρημένο της ηλικίας και την κατάσταση της υγείας του. Σε μία επίσκεψή του στους Αγίους Τόπους συνάντησε τον πατριάρχη Αλεξανδρείας Χριστοφόρο, από τον οποίο πήρε ευλογία και συνέχισε προς την Αφρική. Σε λίγες μέρες βρέθηκε στην Ουγκάντα. Έγραψε για τις πρώτες δυσκολίες που συνάντησε: «ούτε κατοικία, ούτε ναός, ούτε κλήρος. […] αι ολίγαι ελληνικαί οικογένειαι, μίλια μακρυά η μία από την άλλην. Οι μαύροι Ορθόδοξοι, ομοίως διεσπαρμένοι κατά δεκάδας και εκατοντάδας μιλίων εις τα 4 σημεία του ορίζοντος. Οι ιθαγενείς ιερείς αδαέσταται και επτοημένοι…». Ανοίγεται λοιπόν σε μια ευρεία αλληλογραφία. Έγραφε σε φίλους, συγγενείς, γνωστούς που μπορεί να βοηθήσουν με οποιονδήποτε τρόπο. Έτσι, άρχισε σιγά σιγά να δέχεται βοήθεια από την Ελλάδα, την Ευρώπη, την Αμερική (επιταγές, δέματα με ρουχισμό, σκεύη κ.ά.). Έγραψε: «στις 22 λήγοντος μηνός (Μαρτίου) 1961 ετελέσθησαν τα εγκαίνια του μικρού Ναού της Ιεραποστολής μας.[…] Λουγκάντα δεν έμαθα ακόμη, έχω μάθει όμως αρκετά «Σουαχίλι». Τα λέγω ανακατωτά με τα αγγλικά και συνεννοούμαι σχεδόν καλά». Κατηχούσε, δίδασκε, λειτουργούσε. Πλήθος ιθαγενών βαπτίσθηκε από τον ίδιο ενώ προετοίμασε και οδήγησε στην ιερωσύνη κατάλληλα πρόσωπα.
Εξάπλωσε την Ιεραποστολή στις γειτονικές Κένυα και Τανζανία. Στο Ναϊρόμπι της Κένυα δημιούργησε άλλον ιεραποστολικό σταθμό: «το έργον προχωρεί, η Ορθοδοξία εξαπλούται». Μετέφρασε στη Σουαχίλι τη Θεία Λειτουργία και διάφορες προσευχές. Έκανε διαρκώς εκκλήσεις για βοήθεια μέσω αλληλογραφίας προς την Ελλάδα και προσκάλεσε ανθρώπους να βοηθήσουν στο έργο του, χωρίς όμως ανταπόκριση. Στη συνέχεια ξεκίνησε για το Κονγκό, τη νεοπαγή Δημοκρατία του Ζαΐρ. Εκεί συνάντησε ακόμα μεγαλύτερη ανταπόκριση από τους ιθαγενείς. Ωστόσο υπήρχε τεράστια έλλειψη σε συνεργάτες αλλά και υλική βοήθεια.
Σε ένα από τα τελευταία του γράμματα στις 7 Νοεμβρίου 1972 γράφει σε έναν φοιτητή διάκονο, πνευματικό του παιδί που ανέβαλε την αναχώρησή του για την Αφρική:
«Μὰ ἂν ἤξερες τὴ δεινὴ θέση ποὺ βρίσκομαι – γέρων πλέον καὶ πολὺ κουρασμένος – ἐδῶ, θὰ τὰ παρατοῦσες ὅλα καὶ ἀκόμη θὰ ζητιάνευες διὰ νὰ βρεῖς τὰ ἔξοδα νὰ ἔρθεις κοντά μου. Βρίσκομαι τώρα σχεδὸν στὸ κέντρον τῆς ἀπεράντου αὐτῆς τῆς χώρας καὶ 70, ἴσως καὶ 100 χιλιάδες Ἀφρικανοὺς ζητοῦν νὰ εἰσέλθουν στὴν Ὀρθόδοξο Ἐκκλησία μας. Τί νὰ πρωτοκάμω, μάλιστα τόσον ἀδύνατος σὲ αὐτὸ τὸ πλῆθος καὶ δὲν εἶναι ὅλοι μαζὶ σὲ μίαν ἐνορίαν ὅπως στὴν Ἀθήνα καὶ τὴ Θεσσαλονίκη, ἀλλὰ σκορπισμένοι σὲ μεγάλη ἔκταση.
Ἐγὼ βέβαια μὲ τὸ ἔλεος καὶ τὴ δύναμη τοῦ Σωτῆρος μας Χριστοῦ θὰ ἀγωνιστῶ διαθέτοντας καὶ τὶς τελευταῖες μου δυνάμεις στὴν ἔπαλξιν αὐτὴν καὶ ἴσως πεθάνω μαχόμενος στὴν πρώτη γραμμή. Μὰ σύ, σὰν παλικάρι, ἀνάλαβε τουλάχιστον νὰ πεῖς σ’ ὅλους τοὺς φοιτητὲς καὶ ἱεροσπουδαστὲς μας, σ’ ὅλους τοὺς νεωτέρους ἀγάμους κληρικοὺς μας τὸν παρακάτω στίχον τοῦ παλαιοῦ Τυρταίου στοὺς πολεμιστὲς τῆς Ἀρχαίας Σπάρτης. Τὸ διάβασα σὲ νεοελληνικὴ μετάφραση ὅταν ἤμουν μαθητὴς τοῦ Δημοτικοῦ καὶ τὸ θυμάμαι:
“Ἐντροπὴ σας, ἐντροπὴ σας.
Ἀπὸ πίσω νὰ εἶναι ὁ νιὸς καὶ ἀδύνατος ὁ γέρος νὰ πεθαίνει μπροστινός.”
Ὄχι πὼς ἀξίζω ἢ πὼς προσφέρω τίποτα. Ἕνας μηδαμινὸς καὶ ἀνάξιος ἐργάτης τοῦ Κυρίου εἰμί. Ἀλλὰ γιατί ἔπρεπε πολλοὶ ἀπὸ τοὺς φλογεροὺς νέους ποὺ ἀφιερώνονται στὸν Χριστὸ ἢ τουλάχιστον κάποιοι νὰ βρίσκονται ἐδῶ. Τὶς πολλὲς εὐχές μου στοὺς συμφοιτητές σας καὶ καλὴ ἐπιτυχία καὶ πρόοδο. Ὁ ἀγώνας σας δὲν εἶναι διὰ μίαν θεσοῦλα μὲ ἕνα πτωχὸ μισθάριον ἀλλὰ διὰ κάτι ὑψηλὸ καὶ αἰώνιον».
Τη 13η Δεκεμβρίου 1972, κατά τη διαδρομή από την Κανάγκα στο Μπουζμάζι, τον κατάβαλε μια ακατάσχετη ρινορραγία. Επέστρεψε στην Κανάγκα, λειτούργησε τα Χριστούγεννα και τελικά πέθανε την 29η Δεκεμβρίου 1972 στο νοσοκομείο της Κανάγκα, σε ηλικία 69 ετών. Ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο της Κανάνγκα και στις 21 Δεκεμβρίου 1996 έγινε η ανακομιδή των λειψάνων του, τα οποία ενταφιάστηκαν εκ νέου στον κήπο του Ναού του Αγίου Ανδρέα στο Ιεραποστολικό Κέντρο της Κανάγκα.
Ἤδη καὶ πάλιν ἡ μικρὰ Ἑλλὰς καὶ ὁ εὐσεβὴς λαός της — ἰδίως δὲ ὁ Ἱερὸς Κλῆρος της — καλεῖται νὰ γίνη φορεὺς τοῦ Ὀρθοδόξου Χριστιανικοῦ πνεύματος πρὸς ἐπαναχριστιανισμὸν μὲν τῶν ὑλιστικῶς μόνον πολιτισμένων, ἐκχριστιανισμὸν δὲ τῶν ὑπαναπτύκτων λαῶν ὅλου τοῦ κόσμου καὶ ἐπικράτησιν τοῦ μόνου ἁρμόζοντος εἰς τὸν ἄνθρωπον Ἑλληνοχριστιανικοῦ Πολιτισμοῦ..." (Δείτε: Η πρώτη δακτυλογραφημένη εγκύκλια επιστολή του Αγίου Χρυσοστόμου Παπασαραντόπουλου από την Αφρική - Αδελφότητα Ορθοδόξου Εξωτερικής Ιεραποστολής)
Δείτε περισσότερα (εδώ) Άγιος Χρυσόστομος Παπασαραντόπουλος Αρχεία - Αδελφότητα Ορθοδόξου Εξωτερικής Ιεραποστολής