Το εν Χώναις Θαύμα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ
Οι Κολοσσές ή Κολοσσαί («Αἱ Κολοσσαί») ήταν αρχαία πόλη της Φρυγίας σε λόφο 3 χλμ βόρεια της σημερινής πόλης Honaz (Χώναι) στη Μικρά Ασία. Προς τους κατοίκους της εστάλει η
Επιστολή προς Κολοσσαείς (ένα από τα 27 βιβλία της Καινής Διαθήκης και μία από τις 13 επιστολές που γράφτηκαν από τον Απόστολο Παύλο). Από
τον 9ο αιώνα οι κάτοικοι μετακινήθηκαν από την τοποθεσία των Κολοσσών στη περιοχή Χώναι. Σε αυτό το μέρος της Φρυγίας, η γη ανέβλυζε νερό το οποίο εθεωρείτο αγιασμένο με τη δύναμη του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, διότι γιάτρευε κάθε αρρώστια των ασθενούντων.Σύμφωνα με παλαιά σχετικά κείμενα "ἀνὴρ ἐν τῇ πόλει τῆς Λαοδικείας ἀσεβὴς καὶ εἰδωλοθύτης ὠκοδόμησεν ἐκεῖ εὐκτήριον μικρὸν εἰς ὄνομα Μιχαὴλ τοῦ ἀρχιστρατήγου καὶ ἐσκέπασεν τὸ ἅγιον ὕδωρ ἐκεῖνο". "Φθόνω τηκόμενοι ἐπὶ τοῖς παραδόξως γενομένοις ἐν τῷ νὰῷ τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαὴλ ἄνδρες ἑλληνίζοντες, τὸν παραρρέοντα ἐγγύθεν ποταμὸν ἐβουλεύσαντο κατὰ τοῦ ναοῦ στρέψαι, ὥστε καὶ τὸν ναὸν κατακλύσαι, καὶ τὸν προσμένοντα ἐν αὐτῷ ἄνδρα τίμιον, τὸν Ἄρχιππον, ἀπολέσαι. Φανεῖς δὲ καὶ μόνον ὁ θεῖος ἀρχιστράτηγος, καὶ θαρρεῖν ἐγκελευσάμενος τῷ Ἄρχίππω, πλήσσει ρὰβδῳ τὴν πέτραν, καὶ πάροδον ἐν αὐτῇ ποιήσας τοῦ ποταμοῦ, ἐξ ἐκεῖνου καὶ μέχρι τοῦ νῦν παροδεύων ὀράται χωνευόμενος" {βλ. ΞΥΓΓΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ (1960). Το εν Χώναις θαύμα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ. (Μία Παλαιολόγειος εικών με ψευδή υπογραφήν). Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας}.
Εκεί λοιπόν ένας άνδρας (λόγω της θεραπείας της κόρης του), έκτισε έναν μικρό ναό στο όνομα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, δίπλα στο αγίασμα. Μετά από 90 περίπου έτη, ήλθε στο ναό κάποιος ευλαβής νέος, ονόματι Άρχιππος. Έμεινε υπηρέτης στο ναό και εκεί ζούσε ασκητικά με αρετή και με εγκράτεια. Όταν είδαν αυτό το πράγμα οι ειδωλολάτρες, έπιασαν τον Άρχιππο και τον χτύπησαν δυνατά. Έπειτα, όρμησαν να καταστρέψουν το ναό και το αγίασμα. Αλλά ώ της μεγάλης δυνάμεως του Αρχαγγέλου! Άλλων απ' αυτούς τα χέρια έμειναν παράλυτα και άλλους σταμάτησε φράγμα φωτιάς και έτσι γύρισαν όλοι άπρακτοι. Όμως το πείσμα και ο θυμός τους ώθησε να κάνουν εκτροπή του κοντινού ποταμού, για να παρασύρει το ναό και να πνίξουν τον Άρχιππο. Αλλά και πάλι θαύμα! Ο ποταμός γύρισε προς τα πίσω! Τότε σκέφθηκαν να ενώσουν τους δύο ποταμούς (Κούφο και Λυκόκαπρο) εναντίον του ναού. Όμως ο Αρχάγγελος Μιχαήλ παρουσιάστηκε στον Άρχιππο και, αφού τον έβγαλε έξω από το ναό, έκανε το σημείο του σταυρού και οι ποταμοί στάθηκαν σαν τείχος. Πρόσταξε, έπειτα, να χωνευθούν και πράγματι, κατά παράδοξο τρόπο, έως σήμερα στο μέρος εκείνο τα νερά των ποταμών χωνεύονται. Και απ' αυτό το θαύμα η περιοχή ονομάστηκε Χώναι.
{Δείτε: Κολοσσαί - Βικιπαίδεια & Ορθόδοξος Συναξαριστής : Ανάμνηση Θαύματος Αρχαγγέλου Μιχαήλ στις Χωναίς (ή Κολοσσαίς) & στο youtube: ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΣ ΜΙΧΑΗΛ - το εν Χώναις θαύμα (στα ελληνικά για παιδιά) }