Ιστορικά στοιχεία για την οργάνωση αντιαεροπορικής άμυνας της Ελλάδας

Νοεμβρίου 07, 2025

Ιστορικά στοιχεία για την οργάνωση αντιαεροπορικής άμυνας της Ελλάδας

Πολεμική Αεροπορία (Φωτογραφία αρχείου Πηνελόπης Τούτση)

Το έτος 1912 έγινε η εμφάνιση του αεροπλάνου στην Ελλάδα, με την πρώτη χρήση του στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913) και από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1914-1918), με την αυξανόμενη πρόοδο στη χρήση των αεροπλάνων, δόθηκε η δυνατότητα εισβολής εχθρικών πολεμικών αεροπλάνων στο εσωτερικό μιας χώρας, με αποτέλεσμα τον αυξημένο κίνδυνο εντός των πόλεων και ως εκ τούτου υπήρξε η ανάγκη οργανωμένης αντιαεροπορικής άμυνας.

{Εικόνα με τις αποστάσεις πόλεων από τα βόρεια σύνορα της Ελλάδας προκειμένου να αναδειχθεί ο βαθμός επικινδυνότητας σε περίπτωση εισβολής εχθρικών πολεμικών αεροπλάνων (Πηγή: Δοξιάδης Κ., 1939, σελ. 494)}

Η Πολεμική Αεροπορία καθιερώθηκε ως ανεξάρτητος Κλάδος των Ενόπλων Δυνάμεων της Ελλάδας με το Νόμο 5121 "Περί Οργανισμού της ΠΑ" την 10η Ιουλίου 1931, σύμφωνα με τον οποίο ορίστηκε ότι η Αεροπορία θα αποτελούνταν από τρεις Σμηναρχίες.

Πολεμική Αεροπορία (Φωτογραφία αρχείου Πηνελόπης Τούτση)

Το έτος 1935 (ΦΕΚ 539Α΄/11-11-1935) συστάθηκε η Επιθεώρηση Αντιαεροπορικής Αμύνης (ΕΑΑ) και το έτος 1937 μετονομάστηκε σε Ανωτέρα Διοίκηση Αντιαεροπορικής Αμύνης (ΑΔΑΑ), με τον Α.Ν. 679/1937 (ΦΕΚ 192Α΄/20-5-1937) προκειμένου να οργανωθεί η παθητική αντιαεροπορική άμυνα της Ελλάδας. Κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου, εξεδόθη και το Β.Δ. της 17-2-1936 (ΦΕΚ 104Α΄/22-2-1936) "Περί οργανώσεως της Παθητικής Αμύνης της Χώρας" έτσι ώστε να επιβληθούν μέτρα σε Δημόσιες Υπηρεσίες, Διοικητικές Αρχές, βιομηχανίες και ιδιωτικές επιχειρήσεις για την ελάττωση των κινδύνων από τις εναέριες επιθέσεις. Ακολούθησε η έκδοση του Α.Ν. 1135/1938 (ΦΕΚ 116Α΄/28-3-1938), έτσι ώστε το Συμβούλιο της Ανωτέρας Διοίκησης Αντιαεροπορικής Αμύνης να επιβάλλει μέτρα σε ιδιοκτήτες κατοικιών, καταστημάτων, αποθηκών τροφίμων και παντός ιδιωτικού κτιρίου, όπως για παράδειγμα κατασκευές καταφυγίων σε νέα κτίρια ή διαμόρφωση χώρων ως καταφύγια σε υπάρχοντα κτίρια, λήψη μέτρων διαφύλαξης υλικών γενικής χρησιμότητας και κυρίως τροφίμων, ελάττωση της ευπάθειας των κτιρίων από πυρκαγιές, εφοδιασμό των κτιρίων ή εγκαταστάσεων με υλικά Α΄ Βοηθειών.

Με τον Α.Ν. 1984/1939 "Περί Οργανώσεως της Πολιτικής και Οικονομικής Επιστρατεύσεως της Χώρας" ορίστηκε ότι για την εξασφάλιση της Εθνικής Άμυνας απαιτούνται μέτρα οργάνωσης της χώρας, όπως η στρατιωτική και η πολιτική επιστράτευση. Η διάταξη έθεσε το πλαίσιο για τη συνολική οργάνωση της Ελλάδας, ώστε να ανταποκριθεί σε απειλές για την εθνική ασφάλεια. Ειδικότερα, ως προς την πολιτική επιστράτευση, με το άρθρο 3 {δείτε με κλικ (εδώ) PDF pager} ορίστηκε η υποχρεωτική προσωπική συμμετοχή όλων των φυσικών προσώπων ή ενέργειες των νομικών προσώπων σε σχετικές υπηρεσίες ή εργασίες, συμπεριλαμβανομένων των εργασιών οργάνωσης και λειτουργίας των μέτρων Παθητικής Αεράμυνας. Ενδεικτικά διαβάστε Από την Ιστορία του ΕΚΠΑ: 10 στιγμές από τη συμμετοχή του στον Πόλεμο (1940-1941) - Hub ΕΚΠΑ Hub ΕΚΠΑ : Παθητική αεράμυνα του Πανεπιστημίου Αθηνών-Οδηγίες